مکمل های غذایی

 

   پیشگفتار

 

   مقدمه  ………………………………………………………………………………1

 

   تعریف مکمل هلی غذایی ………………………………………………………….1

 

   موارد مصرف مکمل ها ……………………………………………………………2

 

مضرات مصرف مکمل ها ………………………………………………………….2

 

چه افرادی به مکمل غذایی نیاز دارند …………………………………………….4

 

طبقه بندی مکمل های غذایی ………………………………………………………5

 

مکمل های گیاهی ……………………………………………………………………7

 

 جینکوبیلوبا ……………………………………………………………..7

 

   سیر ……………………………………………………………………….9

 

جین سنگ ………………………………………………………………..11

 

جدول خلاصه تداخلات ،عوارض جانبی و موارد مصرف …………..14

 

سایر ترکیبات بیولوژیک ……………………………………………………………17

 

             اسیدهای چرب امگا-3 …………………………………………………..17

 

             گلوکزامین………………………………………………………………….19

 

کندروییتین سولفات ………………………………………………………..20

 

            غضروف کوسه …………………………………………………………… 22

مکمل های کاهش وزن ……………………………………………………………23

 

 جدول عوارض جانبی،موارد مصرف و تداخلات …………………..25

 

مکمل های غذایی در بدنسازی و ورزشکاران ………………………………….28

 

              کافیین ………………………………………………………………….28

 

             کراتین ………………………………………………………………….28

 

            مکمل های پروتینی ……………………………………………………..29

 

            استروییدهای آنابولیک ………………………………………………….31

 

نحوه راهنمای مصرف مکمل ها توسط مشاوران درمانی و داروسازان ………32

 

توصیه ها به مصرف کنندگان مکمل های غذایی …………………………………34

 

منابع ………………………………………………………………………………..36

با توجه به اهمیت درمانهای جایگزین در پزشکی وتمایل روز افزون مردم

 به مصرف مکمل های غذایی و عدم وجود اطلاعات مدون ، مفید و قابل اعتماد از نظر

علمی ، پرداختن هرچه بیشتر به مقوله مکمل های غذایی ضروری میباشد.از طرفی با

عنایت به لطف الهی به منظور اطلاع رسانی درباره مکمل های غذایی جزوه حاضررا

تهیه نموده و دراختیار شما عزیزان قرار مینماییم.در تهیه این مطالب سعی بر این بوده

حتی الامکان اطلاعات به روز و از منابع معتبر علمی گردآوری شوند.

با توجه  به  کمبود کتابهای علمی  مرتبط  وکامل نبودن مطالعات انجام گرفته بر روی

مکمل ها  کار خود را خالی  از عیب و نقص نمی دانیم ، بنابراین  از مطالعه  کنندگان

بزرگوار و صاحب نظران  در سراسر کشور تقاضامندیم  با  نکته  سنجی  عالمانه  خود

نواقص مطالب را از طریق پست الکترونیکیinfo@karafarinenovin.com

گزارش و ما را مرهون عنایت و توجه خود فرمایید.

 

 

فرشاد زینالی

انجمن علوم مهندسی صنایع غذایی

دبير كل موسسه پوران دانش     

 آمار فروش مکمل ها بیانگر مصرف رو به گسترش آنهاست ، بطوری که نیمی

از مردم آمریکا مکمل غذایی مصرف می کنند.عمده ترین مصرف مکمل ها درسنین

میانسالی تا سالخوردگی ،افراد چاق و افرادی که شیوه زندگی سالم تری دارند میباشد.

مصرف کنندگان مکمل های پروتینی ، آمینواسید ها جوانان  و غالبا افراد مذکر هستند

که منبع اطلاعاتی آنها به جای پزشک ، بیشتر مجلات و کتب می باشد. ضمنا مصرف

کنندگان مکمل های گیاهی  و مکمل های  کاهش  وزن  بیشتر بانوان هستند.

 

تعریف مکمل های غذایی:

 مکمل های غذایی محصولاتی هستند که برای کامل کردن رژیم غذایی بکار رفته و حداقل یکی از چهار معیار زیر را دارند:

 

  • شامل یک ویتامین ، ماده معدنی ، گیاهی ، اسید آمینه ، املاح و نسوج ، مواد ترشحی و متابولیت ها می باشد.

 

  • می توانند به صورت عصاره یا کنسانتره و اشکال دارویی مثل: قرص، ژل نرم و کپسول و پودر یافت شوند.

 

  • بر روی برچسب آنها کلمه مکمل غذایی قید شده است.

 

  • به عنوان یک غذای معمولی یا یکی از مواد رژیم غذایی بکار نمی رود.

 

 موارد مصرف مکمل ها:

 

کمتر از 1% مصرف کنندگان مکمل ها ، آن را با نسخه پزشک دریافت کرده اند در بقیه موارد مردم به دلایل متعددی مثل رفع کمبود های  رژیم  غذایی  ِپیشگیری و یا درمان  بیماریها ، افزایش  سطح  انرژی ، کاهش  خطر ابتلا به  بیماری های عفونی ،کاهش وزن  و …  مکمل ها  را مصرف  میکند.  در کل ، موارد مصرف مکمل های غذایی متنوع  بوده و با عوامل اجتماعی ، روانشناسی ، سطح دانش و آگاهی و عوامل اقتصادی مرتبط  می باشد. مصرف مکمل های غذایی زمانی توصیه می شود که نتوان جانشین غذایی مناسبی برای ایجاد  یک  رژیم  متعادل پیدا  کرد ، یا مقادیر مورد نیاز برای بدن  بیش از حدی باشد که در یک رژیم متعادل غذایی  وجود دارد و یا  ترکیب مورد نیاز در مواد غذایی موجود نباشد (مثل مکمل های گیاهی) بنابراین مصرف انواع  متنوعی  از غذاها برای

بدست آوردن مواد مغذی بسیار مناسب تر از مکمل های غذایی است.

 

مضرات مصرف مکمل ها:

 

  • مصرف خوراکی برخی مکمل ها ذاتا خطرناک و ناسالم می باشد

 

(مثل: chaparral , ephedra  یا pennyroyal , aristolochicacid , triactricol  (comfrey , mahung ,

عدم وجود قوانین نظارتی قوی و دقیق بر مکمل های غذایی (توضیح اینکه در اکثر موارد تنها  سازندگان  مکمل ها مسُول  صحت اطلاعات  برچسب آنها هستند و

سازمان های نظارتی علمی ، ایمن بودن ، فواید  یا  تداخلات احتمالی آنها  را  قبل از ورود مکمل به بازار ارزیابی نمی کنند بنابراین قوانین نظارتی بر مکمل ها

بیشتر به غذا نزدیک است تا دارو.)

 

  • احتمال وجود آلودگی یا ناخالصی با مواد مضری مثل مواد کارسینوژن.

 

  • متفاوت بودن مقادیر مواد فعال روی برچسب با محتوای آن و تفاوت این مقادیر در محصولات مختلف از یک مکمل.

 

  • مصرف مکمل ها می تواند درمان با روش های پذیرفته ثابت شده دارویی را به تاخیر انداخته و یا به غلط جانشین آنها گردد.

 

  • مصرف مکمل ها می تواند برای جمعیت های خاصی  ( مثل:  بچه ها ، بانوان باردار ، بیماران تحت عمل جراحی ، افراد با نارسایی برخی از اعضا مثل کبد و کلیه یا نقص در عملکرد سیستم ایمنی ) خطر ناک باشد.
  • هزینه بالای مکمل های غذایی با توجه به ارزش واقعی درمان آنها که در بسیاری از موارد مقرون به صرفه نمی باشد. بر اساس مطالعه انجام گرفته بر رور عوارض مکمل های غذایی ، یک سوم عوارض جانبی (مثل: تشنج ، کما ، انفارکتوس ، میوکارد ، آرتیمی ، اختلالات انعقادی  بیماریهای کبدی ، آناقیلاکسی و مرگ ) جدی بوده که شدت عوارض جانبی با افزایش سن ارتباط مستقیم دارد. علاوه بر افراد سالخورده ، مصرف کننئگان مکمل های بهبود دهنده عملکرد جنسی مثل یوهمبین ، مکمل های مورد استفاده در لاغری و مکملهای مورد استفاده در بدنسازی بیشتر در معرض خطر عوارض جانبی هستند. علی رغم محبوبیت فراوان انواع مکمل ها از جمله مکمل های گیاهی توجه به این نکته ضروری است  که  بسیاری از آنها  از نظر مکانیسم  اثر ، سمیت و اثرات  بالینی مورد بررسی دقیق قرار نگرفته اند. تصور اشتباه  عامه  این است که  مکمل ها به علت طبیعی بودن ، ایمن بوده و عوارض جانبی ندارند و اگر نقشی در بهبود بیماری یا مشکلی که فرد بدان منظور مکمل را مصرف نکرده  باشند  ضرری هم ندارند. در صورتی که  مصرف زیاد هر ماده مغذی  نه  تنها  اثرات غیر قابل انتظار مفیدی  ندارد  بلکه امکان  دارد سمی هم باشد.

        چه افرادی به مکمل غذایی نیاز دارند:

  • افراد دارای کمبود مواد مغذی .

 

    • مبتلایان به AIDS ، معتادان ، افراد سیگاری و کسانی  که مواد مغذی کمتریخانم های باردارخطر پوکی استخوان دارند .
      • افراد مسن که متابولیسم و جذب مواد مغذی در آنها کاهش یافته است .
      • مصرف می کنند مثل : الکلی ها
      • افراد با عدم تحمل به لاکتوز شیر که نیاز به کلسیم اضافی برای کاهش احتمال ترازودون .احتیاطات و موارد منع مصرف :

 در گزارشات موردی ارتباط بین جینکو و ایجاد هموراژ بویژه در مصرف همزمان با آسپرین  یا  وارفارین  مطرح شده  است . جینکو همچنین  در بیماران با سابقه  تشنج و صرع  نباید  مصرف  گردد  در مواردی نیز احتمال تشنج  به  دلیل آلودگی  دانه های جینکو با نور و توکسین های صرع زا دیده شده است .اثر بخشی جینکو در بهبود حافظه کوتاه مدت در افراد جوان و سالم ثابت نشده  و توصیه نمی گردد. اثرات مفیدی از جینکو در سکته مغزی ، اختلالات جنسیب در اثر داروهای ضد افسردگی ، بیماری حاد کوه گرفتگی ، مشکلات نعوظ و از بین رفتن عضلات مربوط به سن گزارش شده است و تا هنگام کامل شدن بررسی های بیشتر بالینی بر روی این اثرات مصرف آن در این موارد نباید توصیه گردد.

 

                          سیر (Garlic) :

 

این گیاه با نام علمی  Allium sativum  دارای ماده موثر آلیسین می باشد که بسیار ناپایسدار بوده و در معده تخریب می گردد.

اثر ضد چربی : مطالعات اخیر ، اثر اندک ولی مطلوب سیر بر روی کاهش کلسترول خون به میزان 4 تا 6 درصد را نشان می دهد البته فرد مبتلا به چربی خون

باید قبل از استفاده از درمان های دارویی به تغییر در رژیم غذایی و ورزش تو.صیه شود . باید توجه کرد که کلسترول و LDL بالا با اثرات محدود سیر (اگر اثری وجود

داشته باشد!) طبیعی نمی گردد.، بعلاوه به علت تعداد اندک بیمارانی که بررسی شده اند اثرات ضد چربی  سیر هنوز جای  سوال  دارد  و  اثرات مفید آن در افرادی  ک ه رژیم غذایی خود را به رژیم غذایی سالم تری تغییر داده اند ممکن است نامحسوس باشد.

اثر کاهندگی فشار خون:اثر کاهندگی فشار خون درمطالعات اندکی با اهمیت آماری ملاحظه شده است.

اثرات ضد آترواسکلروز: این اثرات بیشتر بر اساس پتانسیل سیر در کاهش ریسک فاکتورهایی   مثل : چربی خون بالا  ،  فشار خون بالا  ،  تجمع پلاکتی  بویژه  کاهش اکسیداسیونLDL است. اثر بخشی آن در بیماری های کرونری _ شریانی در انسان به اندازه کافی مطالعه نشده است.

اثرات ضد پلاکتی و ترمبولیتیک : برخی مطالعات کاهش تجمع  پلاکتی را نشان می دهد در حالی که در بقیه مطلعات بر روی سیر اثری از کاهش ثجمع پلاکتی مشاهده نشده است.  به  طور  کلی محدود  بودن  مطلعات  و استفاده  از محصولات مختلف  سیر و همچنین مطالعات با طول زمان های مختلف نتیجه گیری مشخص را دشوار کرده است . احتمال دارد که سیر باعث اثرات فیبرینولیتیک و رقیق شدن خون گردد.

مکانیسم اثر :

 ترکیبات موج+ود در سیر و متابولیت های آن ممکن است تشکیلTXB2  و تجمع پلاکتی را در پاسخ به فاکتور های فعال کننده بسیاری مثل کلاژن ، ADP و اپی

نفرین منهار کنند.

 

عوارض جانبی / تداخلات :

 عوارض جانبی شایع به ترتیب :  تهوع ،  کاهش فشلر خون  و  آلرژی است. در افرادی که با سیر خام تماس دارند درماتیت تماسی نیز گزارش شده است. در افرادی که تحت عمل جراحی قرار گرفته  و  داروهای ضد انعقادی  یا فشار خون دریافت می کنند مصرف سیر باید به دقت کنترل شود .

جین سنگ (Ginseng) :

 این گیاه با نام علمی  Pnax spp  در واریته های مختلف براساس کشوری که رشد می کند وجود دارد جین سنوزیدها ماده موثره آن می باشد. افزایش خواب آلودگی و یک مورد کما در مصرف همزمان جینکو و مصرف همزمان با دیکوکسین  باعث  افزایش  سطح خونی دیکوکسینبر طبق تائید کمسیون E آلمان جین سنگ به عنوان یک تونیک مصرف می شودکه با خستگی ، ضعف ، کاهش قدرت ، توان و تمرکز مقابله کرده و به عنوان یک ماده کمکی دردوران نقاهت داده می شود. بر روی برچسب این محصول واژه آداپتوژنیک دیده می شود. که  به  توانایی  بدن  در طبیعی  ساختن  شرایط  خود  در  رویارویی  با تحریکات استرس زا و مضر مربوط می کگردد خواص آداپتوژنیک گزارش شده برای جین سنگ  شامل: کاهش  استرس ، بهتر شدن خلق و کارکرد شناختی ، افزایش کارآیی جسمی ، تعدیل سیستم ایمنی ،  بهبود عملکرد قلبی عروقی ، اثرات ضد دیابتیک ، ضد سرطان و حفاظت از آسیب کبدی می باشد. البته تمام این گزارش ها ضد و نقیض بوده و با یکدیگر هماهنگ ندارند.در صورتی که سودمند واقع شود باید 6 تا 12 هفته بعد از مصرف جین سنگ  نشانه ها ظاهر شود  که  شامل افزایش کیفیت  زندگی  و شناخت ،هوشیاری بیشتر و عملکرد جسمی بهتر است. جین سنگ می تواند گلوکز خون را کم کند ولی به مطلعات بالینی بیشتری در این مورد نیاز است.اثر ضد چربی و فشار خون در جین سنگ  به  وضوح  نشان داده نشده است . اما جین سنگ واقعا ممکن است یک تعدیل کننده سیستم ایمنی بوده وریسک ابتلا بع آنفلونزا را کاهش دهد.البته منطقی است که در MS و سایر بیماری های خود ایمنی به علت فعال شدن سیستم ایمنی جین سنگ مصرف نشود. 

 

            عوارض جانبی / تداخلات :

 

  • عوارض جانبی  شامل:  تحریک CNS ، بی خوابی ، هیپرتانسیون  عصبی شدن ، تحریک پذیری و بی خوابی می باشد

 

  • به دلیل تداخل داروهای ضد انعقادی باید قبل  و بعد از عمل جراحی از مصرف آن خودداری نمود.

 

  • کاهش اثرات دیورتیک فوروزماید در مصرف همزمان با آن .

 

  • افزایش خطر عوارض مرکزی مهار کننده های  مونوآمینواکسیداز  در مصرف همزمان با آن.

 

اسيد هاي چرب امگا-3 (Omega 3-Fatty acids) :

 

اسيد هاي اتيل استر امگا-3 از مخلوط اسيدهاي چرب امگا-3 وبا ترانس استريفيكاسيون

روغن گونه هاي مختلف ماهي ها با چربي بالا از خانواده هايي مثل : Scobridae

Carangidae , Salmon idea , Osmeridae , Engraulidae , Clnpeidae

به دست  مي آيند . دو  اسيد  چرب  مهم  امگا-3  : ايكوزاپنتانوئيك اسيد  (EPA )  و دوكوز اهگزانوئيك اسيد (DHA) هستند كه در بدن ساخته مي شوند. البته يك نوع اسيد چرب امگا-3 به نام آلفا لينولنيك اسيد تنها اسيد چرب امگا-3 ضروري است .(در بدن ساخته نمي شود.) كخ پوتنسي آن از EPA  و DHA كمتر بوده در روغن سبزيجات مثل بذرك يا تخم كتان يافت مي شود .

 

مكانيسم اثر و مواد مصرف :

 

اسيدهاي چرب امگا-3 غير اشباع با زنجيره بلند بويژه EPA و DHA پيش ساز ايكوزانوئيدها در ماهي هستند هنگام مصرف در انسان با پيش ساز اسيد آراشيدونيك

رقابت كرده باعث اثرات هيپوليپيدميك ، اثرات ضدالتهابي و ضد انعقادي مي گردند .بر اساس نظريه سازمان نظارت بر غذا و داروي آمريكا اين اسيدهاي چرب در كاهش ريسك بيماري هاي عروقي كرونري و قلبي مفيد بوده و احتمال تشكيل لخته هاي خوني

را كم مي كنند. مكانيسم اثر در كاهش ريسك بيماري هاي قلبي- عروقي  توسط اسيدهاي چرب امگا-3 هنوز درحال مطالعه است كه شامل كاهش سطح تري گليسريد ولخته هاي خوني كاهش احتمال مرگ ناگهاني ،‌بهبود بخشيدن به سلامت شرياني و كاهش فشار خون مي باشد .

 

   عوارض جانبي و احتياطات:

 

  • شايع ترين عارضه،مشكلات گوارشي بويژه دردوزهاي بالاست كه شامل : تهوع ،‌ استفراغ ،‌آروغ زدن ،‌درد شكمي ،‌اسهال و يبوست است .افزايش خفيف ترانس آميناز كبدي در بيماران مبتلا به هيپرتري گليسيريدمي و گزارشات محدودي از اكنه و اگزما نيز وجود دارد.

 

  • محصولات امگا-3 موجود در بازار از نظر غلظت و خلوص بسيار متفاوتند برخي محصولات مقادير زيادي ويتامين A,D دارند و مصرف طولاني مدت آنها مي

تواند سمي باشد. يك تئوري در مورد كمبود ويتامين E در مصرف همزمان با اسيد هاي چرب امگا-3  وجود دارد گرچه بسياري از محصولات حاوي اسيدهاي چرب امگا-3 ويتامين E را نيز به عنوان آنتي اكسيدان همراه دارند.

 

  • تري گليسيريد هاي امگا-3 خواص ضد انعقادي داشته در بيماران داراي اختلالات انعقادي و افرادي كه داروهاي ضد انعقاد مصرف مي كنند بايد با احتياط داده شوند. در بيماران داراي اختلالات كبدي  بويژه  در دوزهاي  بيشتر از 3  گرم در روزعملكرد كبدي آنها بايد كنترل شود.در بيماران آسمي حساس به آسپيرين نيزبايد با احتياط مصرف شوند.

تداخلات :

 مي تواند سبب افزايش اثر ضد انعقادي وارفارين گردد لذا از مصرف همزمان آنها خودداري كنيد .

 

گلوگز امين:

 

گلوگزامين به تنهايي و به همراه كندروئتين براي جلوگيري از پيشرفت آرتريت بكار ميرود. گلوگزامين يك آمينو مونوساكاريد است و در بسياري از بافتهاي بدن يافت

شده و پيش سازي براي پرتئوگليكانهاست كه در ماتريكس خارج سلولي غضروف وجود دارند. گلوگزامين سولفات خارجي وارد بدن شده و داخل ماتريكس خارج سلولي گرديده ودر ساختمان غضروف قرار مي گيرد. در استئوآريت فرد دچار فقدان پروتئوگليكان ها و گلوكزآمينوگليكانها و افزايش سرعت از بين  رفتن غضروف  مي گردد  كه  اين  امر  به  سفتي  مفاصل  و  كاهش   انعطاف پذيري و الاستيسيته آنها منجر مي گردد. مصرف گلوگزامين خوراكي ممكن است به جلوگيري از تخريب غضروف كمك كرده و درد را در مصرف طولاني مدت (حداقل 4 تا 8 هفته) كاهش دهد. اما در هر صورت استئوآرتريت را درمان نخواهد كرد. نسبت به ايبوپروفن مدت زمان بيشتري طول ميكشد تا اثر گلوگزامين آشكار شود، ما طول مدتي كه درآن درد فرد كاهش مي يابد طولاني تر از ايبوپروفن است. در هر صورت كاهش  وزن  و تمرينات جسمي  را  نيز براي استئوارتريت  بويژه  زانو  نبايد فراموش كرد. گلوگزامين غالبا از كيتين بدست مي آيد كه در مخمرها ، قارچها و بي مهرگان دريايي يافت مي شود و ميتوان آن را از راه سنتز شيميايي نيز تهيه كرد.افرادي كه به صدف حساسيت دارند نبايد از فرآورده هاي داراي كيتين استفاده كنند.

 

كندروئيتين سولفات:

 

سازندگان مكمل هاي غذايي معمولا كندروئيتين سولفات را با گلوگزامين مخلوط مي كنند چرا كه  بنظر مي رسد  آنزيم هاي  تخريب  كننده غضروف را مهار ميكنند كندروئيتين سولفات فراوانترين گلوكزآمينو گليكان در غضروف هاي مفصلي است كه شامل واحد هاي تكرار شونده از گلوكزامين و قندهاي آمين دار است.

كندروئيتين تا حدودي در كاهش درد موثر است با وجود اينكه بنظر مي رسد در مورد اثر بخشي آن در مطلعات باليني زياده روي شده است. به طور كلي افزودني يا مخلوط با گلوكزامين به اندازه كافي در آزمايشگاههاي باليني مطالعه نشده است و ارزش مصرف مخلوط گلوكزامين- كندروئيتين نامشخص است . افزودن اجزاي ديگر ممكن است  پتانسيل عوارض جانبي را افزايش داده و نيز باعث افزايش قيمت محصول گردد.

 

عوارض جانبي:

  با وجود اينكه عوارض جانبي گلوكزامين به نحو سيستماتيك مطالعه نشده است اما در كل به نظر مي رسد گلوكزامين به خوبي و بهتراز NSAID ها تحمل مي شود.شايع ترين عوارض جانبي عوارض گوارشي شامل يبوست ،‌درد اپي گاستر ،‌سوزش سردل ، اسهال و تهوع مي باشد. با توجه به عدم قطعيت تاثير گلوكزامين بر افزايش قند خون ومقاومت انسولين توصيه مي گردد بيماران مبتلا به ديابت يا عدم تحمل گلوكز به گلوكز قند خونشان را مرتبا كنترل كنند.         

 

غضروف كوسه (  Shark cartilage ):

 

     در مورد غضروف كوسه ادعاهاي بسياري مبني بر تاثير آن در بسياري از اختلالات مثل: سرطان ، ‌پسوزيازيس ،‌رتينوپاتي ، ديابتي ، گلوكوم نورواسكولار،

التهاب ، كاپوسي ساركوما و درد آرتريتي صورت گرفته است. همچنين گفته شده كه بخصوصيات ضد ميكروبي و آنتي اكسيداني دارد كه هيچ يك به خوبي مطالعه نشده اند. اين ماده از غضروف الاستيكي كه در اسكلت داخلي كوسه ها وجود دارد گرفته شده است و حاوي پروتئين هاي متعدد ازجمله كلاژن و پروتئوگليكان ، فسفوليپيد ، استرول و تعدادي از املاح (كلسيم ، ‌فسفر ، ‌سديم ،‌ منيزيوم ، پتاسيم ، روي ، آهن ) مي باشد. اطلاعات محدودي راجع به اثر بخشي غضروف كوسه يا عصاره آن در پيشگيري و يا درمان سرطان وجود دارد. لذا اين مكمل درمان كمكي براي هيچ نوع سرطاني از جمله كولون نمي باشد. از نظر باليني اين مكمل از راه دهان و ركتال بكار رفته است.

 

عوارض جانبي:

 

تحريكات گوارشي مهم ترين عارضه جانبي محدود كننده دوز در غضروف كوسه است. بعلاوه غضروف  كوسه  كلسيم  دارد و  فردي  كه  مكمل كلسيم  مصرف مي كند نيازمند تنظيم دوز آن مي باشد. اين تركيب منع  مصرف  نداشته و  در مواردي كه رشد اعصاب و عروق براي رشد و نمو بافت ضروري است مثل : حاملگي ،‌بهبود زخمها و رشد طبيعي (نوزاد يا بچه ) بكار مي رود.

 

تداخلات:

هيچ تداخلي با غضروف كوسه مشخص يا گزارش نشده است . البته غضروف كوسه بايد در مصرف همزمان با ضد انعقادها با احتياط بكار رود چرا كه پروتئين هاي

خاص در غضروف كوسه با ساختاري شبيه هپارين و بقيه پروتئين هاي اندوژن انساني كه اثرات فعال كننده پلاسمينوژن بافتي را افزايش مي دهند وجود دارد.

 

 

   مكمل هاي كاهش وزن (Supplements in weight reduction)

 

بسياري از مردم جهان از زيادي وزني  يا  چاقي رنج  مي برند  و تعداد زيادي  از آنها سعي مي كنند مه وزن خود را كم كنند.دراين راستا تمايل براي مصرف مكملهاي كاهش وزن رو به افزايش است.

در مورد اكثر فرآورده هاي كاهش وزن شواهد علمي اندكي دال براثر بخشي و بي خطر بودن آنها وجود دارد. عوارض جانبي مكمل هاي كاهش  وزن  عموما    شامل علائم ناخوشايند گوارشي ، بي خوابي  يا راش مي باشد . البته در مورد برخي  مكمل ها عوارض جانبي جدي تري مشاهده شده  است.  براي  مثال :  دي هيدرواپي آندرويترون ريسك برخي  سرطان هاي  وابسته  به هورمون  را  افزايش مي دهد  همچنين صبرزرد (aloe) موجود در چاي ديتر (dieters tea ) و كروميوم مي توانند  ريسك  سرطان را   افزايش دهند. افدرا كه از آن آلكالوئيد هاي افدرين به دست مي آيد ، داراي اثرات تحريكي برروي  CNS  و سيستم قلبي عروقي مي باشد و به  علت برخي  از عوارضقلبي از بازار دارويي آمريكا جمع آوري شده است.همانطور كه در مقدمه اشاره شد آلودگي محصول با حشره كش ها ، فلزات سنگين كه برخي نيز كار سينوژن بوده يا باعث سميت كبدي ، كليوي مي شوند خطر ديگري است كه با مصرف اين دسته از مكمل ها وجود دارد. بعلاوه ميزان  ماده  موثره  ممكن است از ميزان نوشته شده روي برچسب محصول متفاوت باشد كه اگر اين مقدار بيشترباشد مي تواند خطرoverdose را افزايش دهد. برخي محصولات نيز مواد موثره اي دارند كه بر روي برچسب قيد نشده است و مي توانند بسيار خطر ناك باشند. بايد توجه فراواني بر روي مطالب نوشته شده بر روي برچسب اين دسته از مكمل ها مبذول شود چرا كه بسياري از آنها ادعاهايي بي اساس و بدون هيچ پايه علمي هستند.ادعاهايي از

اين دسته: ” مي توانيد هرچه بخواهيد بخوريد و هرگز نياز به رژيم دوباره نخواهيد داشت مي توانيد از تمام غذاهاي خوشمزه مثل جوجه سرخ شده ، پيتزا ، چيز برگر ، حتي كره . خامه بخوريد و راجع به وزن خود نگراني نداشته باشيد فقط با مصرف چند قرص كوچك ”  …

 ورزشكاران همواره در دنبال راه هاي براي بهبود عملكردشان هستند بنابراين جاي تعجب نيست كه مكمل ها در بين ورزشكاران بسيار محبوبند.علي رغم تبليغات وسيع در مجلات ومنابع ديگر برخي از آنها مي توانند خطرات جدي  براي سلامتي در بر داشته باشد.

كافئين :

ادعا مي شود كافئين ، استقامت ،  قدرت فكري  و مصرف  چربي  و در كل عملكرد  ورزشكاران را  افزايش مي دهد .  برخي مطالعات نشان مي دهد كه  مصرف

كافئين باعث افزايش مصرف چربي و استقامت مي گردد در حالي كه در ساير مطالعات هيچ اثري از كافئين در اين زمينه مشاهده نشده است.

 

عوارض جانبي :

شامل اضطراب ، ناراحتي معده ، بي خوابي ، از دست دادن آب بدن وتحريك پذيري مي باشد عوارض خطرناك آن بر روي قلب شامل افزايش قدرت انقباض قلب ، تنگ شدن عروق كرونري و تحريك پذيري ميوكارد مي باشد. كافئين به عنوان محرك قلبي مي تواند سبب آريتمي بطني ودهليزي و تپش قلب گردد. به طوركلي در افراد مبتلا به اختلالات قلبي بايد در مصرف آن احتياط فراوان صورت پذيرد.

 

كراتين : يك تركيب طبيعي است كه به مقدار زيادي در گوشت و ماهي يافت مي شود وبه غير لز رژيم غذايي روزانه در حدود 1g  در بدن توليد مي شود ادعا مي شود كه اين تركيب خستگي را به تاخير انداخته و به ساخت توده عضلاني كمك مي كند . كراتين يك تركيب حد واسط در توليد كراتين فسفات است و در طول متابوليسم پروتئين ها در بدن ساخته مي شود.  شواهد رو  به  گسترش حاكي از آن  است  كه  اين

مكمل احتمال دارد بتواند عملكرد را در فعاليت هاي قدرتي و سرعتي بهبود  ببخشد  كه البته اين اثر ثابت شده نمي باشد.

اين مكمل براي مصرف كوتاه مدت (3 تا 4 هفته ) توصيه مي شود و در مواردي سبب افزايش توده  عضلاني  در  ورزشكاراني  كه  تمرين هاي شديد  ايزومتريك  انجام مي دهند شده است. مصرف كراتين درورزشكاران دوپينگ محسوب نمي شود.عوارض جانبي احتكالي آن شامل دهيدراته شدن ، گرفتگي عضلات ، مشكلات دستگاه گوارش و آسيب كبدي وكليوي مي باشد. مصرف كراتين تا هنگامي كه اثرات مصرف دراز مدت آن مشخص گردد توصيه نمي شود. غالبا در هفته اول مصرف كراتين افزايش وزن ديده ميشود كه به نطر مي رسد به علت تجمع آب در عضلات اسكلتي باشد.

 

تداخلات :

كافئين ، سايمتيدين ، پروبنسيد ، ديورتيكها ، NSAIDs و تري متوپريم .

 

مكمل هاي پروتئيني :

 

ادعا شده كه اين مكمل ها توده عضلاني را افزايش مي دهند .ميزان مورد نياز پروتئين 8/0 تا 2 گرم در هر كيلوگرم  وزن بدن  مي باشد و  مقادير بالاي آن  مي تواند  باعث دهيدراتاسيون وكاهش عملكرد ورزشي گردد و پروتئين بصورت چربي ذخيره ميگردد.

 

 انواع مكمل هاي پروتئيني رايج :

  پروتئين هاي كامل شير شامل : لاكتوآلبومين هيدروليز شده و كازئين مي باشد اين پروتئين ها به آرامي هضم شده در يك جريان مداوم آمينواسيدها را به بدن      ميرساند.

پروتئين هاي با كيفيت بالا : حاوي اسيد هاي آمينه ضروري و شاخه دار .در حال  حاضر مكمل هاي غذايي براي  ورزشكاران  كه  در  بازار  دارويي  ايران  بصورت مجاز موجود است شامل :

 

  Megamass :  مگامس (هر 100 گرم حاوي 25 گرم پروتئين و 68 گرم كربوهيدرات )

 

Aminopro   : آمينوپرو90 (هر 100گرم حاوي 90 گرم پروتئين خالص با قابليت جذب و هضم بالا .)

 

Ultra whey  : آلتراوي (هر 100گرم پودر آلتراوي حاوي 90 گرم پروتئين وي )

 

Super blend  : سوپر بلند (هر 100 گرم حاوي 68 گرم پروتئين شير ، پروتئين وي ، تخم مرغ  و سويا. )

 

كراتين مونوهيدرات :   100% ( پودر كريستالي )

ال – گلوتامين

 هاي كراتايد : ( شامل: كراتين ، ال گلوتامين ، ال گلوتامين دي پپتيد ، آرژنين ، تائورين و كربوهيدرات. )

 

BCAA : ( متشكل از اسيد آمينه هاي شاخه اي لوسين ،‌ايزولوسين و والين. )

 

   استروئيد هاي آنابوليك :

  استروئيد هاي آنابوليك دارو بوده و در طبقه بندي مكمل هاي ورزشي جاي نميگيرد اما به لحاظ اهميت و سوء مصرف بيشمار اين داروها در ورزشكاران به آن اشاره مي گردد. ادعا مي شود كه اين تركيبات قدرت وتوانايي را افزايش داده و توده عضلاني ميسازند. تخقيقات   نشان  داده  است  در  صورتي كه  استروئيد هاي  آنابوليزان  توده عضلاني لخم را افزايش دهند ، بافت  عضلاني با كاهش فسفات  روبرو شده  و از نظر ساختماني ضعيف خواهد شد گرچه درورزشكاراني كه تمرين هاي سخت وزنه برداري به همراه يك رژيم پر كالري و پر پروتئين دارند به علت رسيدن  به  يك  حالت  مزمن كاتابوليسم ممكن است از برخي اثرات آنها مثل افزايش قدرت سود ببرند، اما خطرات جدي تهديد  كننده  سلامتي  و عوارض مهم  آنها ، هر افزايش  واقعي  يا  محسوس  در عملكرد  ورزشكار را به حداقل ميرساند. عوارض جانبي شامل : پرمويي ، مهار فعاليت بيضه ها ، تغييرات در ميل جنسي و عقيم شدن ، بي خوابي  و…   استروئيد هاي آنابوليزان پيش ساز سوخت تستوسترون و استروژن هستند و در واقع به عنوان دارو تلقي مي شوند و البته متاسفانه به عنوان مكمل ورزشي بطور گسترده در بدنسازي سوء مصرف دارند.

“نحوه راهنمايي مصرف مكمل ها توسط مشاوران درماني وداروسازان”

    سوال راجع به مصرف مكمل هاي گياهي ، ويتامين ها ، املاح و ساير مكمل ها بايد جزء ثابت سوالات مربوط به تاريخچه بيمار گردد.مهم است كه به نطرات بيمار در مورد فوايد مكمل ها  در سلامتي ارزش گذاشته   شود  گاهي اوقات بيماران به اين دليل مكمل ها را مصرف مي كنند كه از روش هاي درماني كلاسيك پزشكي راضي نيستند . براي برخي بيماران مصرف مكمل هاي غذايي قسمتي از فرهنگ آنهاست. بسياري از مردم كليه ادعاهاي روي برچسب مكمل ها را باور مي كنند و بسياري از افراد بدون آموزش مناسب دارويي و پزشكي  در مور د مكمل هاي غذايي  به  مردم توصيه هاي فراواني مي كنند. شواهد علمي در مورد اثر بحشي و ايمني مكمل هاي غذايي بسيار ناقص است و بدست آوردن شواهد علمي در مورد بسياري از ادعاهاي موجود بر روي برچسب يا تبليغات يك محصول پروسه اي دشوار و زمان گير است. لذا تا هنگام بدست آوردن شواهد ، دارو ساز بايد بدنبال مكمل هايي با اثرات وايمني ثابت شده بگردد و بيماران را در انتخاب اينگونه مكمل ها ياري كند.دربرقراري ارتباط با بيمار ، متخصص بايد به درمان هاي غير كلاسيك و حاشيه آشنا بوده و مايل به كسب اطلاعات از محدوديت ها و فوايد مكمل هاي  جديد باشد . در هنگام  توصيه  يك مكمل غذايي ، سابقه دارويي بيمار ، بيماري هاي خاصي كه دارد ، داروهايي كه فعلامصرف مي كند و عادت هاي غذايي وي بايد در نطر گرفته شود. امروزه مردم بطور روز افزوني نقش فعال در سلامت خود ايفاء مي كنند،دغدغه سلامتي خود را  داشته  و نكاتي  را  كه  آموخته ، شنيده  يا  خوانده اند با  بقيه  در ميان ميگذارند.مطالعات نشان ميدهد كه ظاهرا بسياري از مردم در مورد درمانهاي جايگزين خود كه  شامل  مصرف  مكمل هاي غذايي  نيز هست با داروساز راحت تر  از پزشك صحبت مي كنند. چرا كه اين تصور را دارند كه برخي از پزشكان مصرف  مكمل هاي غذايي را قبول نداشته يا آن را احمقانه مي دانند. مواد  مثل  ويتامين هاي  محلول  در چربي از جمله ويتامين هاي A و D ميتوانند در

دوزهاي بالا سمي باشند. جاي خشك و خنك و در ظروف كاملا عايق بندي شده نگهداري كنيد .

معمولا توصيه مي شود كه مكمل را با غذامصرف كنيد چرا كه زمان طولاني

تري براي خالي شدن معده پر لازم بوده و مكمل ها آسان تر مي توانند به وسيله سيستم گوارشي  جذب شوند.

 

  • ماركهاي تجاري گران تر لزوما بهتر نيستند اما به نام سازنده يا توزيع كننده توجه كنيد. بين  متخصصان همجنان اين  بحث  وجود  دارد  كه  آيا دوز هاي بالاتر از ميزان مجاز روزانه در مورد ويتامين E و C  موثرند يا نه ؟؟

 

  • مكمل هاي غذايي جبران كننده رژيم غذايي ناكافي  و  نامتعادل  نمي باشند. ويتامين ها به بدن شما  انرژي نمي رسانند و نمي توانند  قدرت فيزيكي  اضافي  به  شما بدهند. بيشتر ادعاها در مورد بهتر شدن وضعيت سلامتي با مقادير بيش از مقدار مورد نياز هنوز تائيد نشده اند.مكمل ها فقط در حدود 8 تا 20 ماده مغذي ازهزاران ماده مغذي كه براي سلامتي بدن نيازمنديم را دارند و تنها راه براي بدست آوردن تمام مواد مغذي

مورد نياز خوردن غذاهاي متنوع ،ميوه ها و سبزيجات است مكمل هايي را كه تاريخ انقضاي آنها گذشته خريداري نكرده و مكمل ها را در

غذاها همچنين حجم دهنده بوده ، در هضم و دفع كمك مي كنند. لذا خوردن غذا براي بسياري از مردم راضي كننده تر از خوردن يك قرص مكمل است !!

اگر شما هنوزعقيده داريد به يك مكمل غذايي  نيازمنديد به ياد  داشته  باشيد  كه  تمام اجزاي آن را كنترل كرده و مكملي را كه منطبق با نياز شماست انتخاب كنيد.

1-Dennehy C . Tsourounis C . H ERBS AND Nutritional Supplements. In:Koda-Kimble MA.

Clinical Use if Drugs. 8th ed. Baltimor:Lippincott William &Willkins:2005:p.1-46.

2- Tatro DSeditor. Drug  Interaction facts herbal supplements and food.july 2004.Wolter Kluwer health Inc;p.17a, 18c.19a,20, 20b.21.

3-Sweetman SC.Martindale:the complete Drug Reference.34 th ed.Chhcago:Pharmaceutical Press;2005;p.976.977.

4-Allen LV editor.ADA/APhA Special Report from the joint Eorking Group on Dietary Supplements:A Healthcare Professional s Guide to Evaluating dietary Supplements.2000.

5- Chang  J.Medicinal herbs : Drugs or Dietary Supplements? Biochem Pharmacol.2000;59;211-215.

6-Heinrich J. US General Accounting Office Testimony:Dietary Supplement for Weight Loss. July 2002.

URL:http://www.ASAhg.org7-

8-URL:http://www.clevelandclinic.org/health

9- URL:http://www.extension.iastate.edu/nutrition/supplements/

10- URL:http://www.cfsan.fda.gov/~dms/laboqa.htm1

 

ترجمه و گردآوري:

 دبيركل موسسه پوران دانش

فرشاد زينالي

انجمن علوم مهندسي صنايع غذايي

تحت نظارت و حمايت:

 سازمان ملي جوانان استان آذربايجان غربي

موسسه علمي پژوهشي پوران دانش

دانشگاه آزاد تبريز

جهت اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید یا از طریق آدرس اینستاگرامی در ارتباط باشید

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

این اعلان را به اشتراک گذارید

هیچ نظری وجود ندارد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شروع به تایپ کنید و برای جستجو Enter را فشار دهید

سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.